Məhərrəmlik 2026 — Aşura Tarixi, Vaxtı və Azərbaycanda Ənənələr
Məhərrəmlik nə vaxtdır? Aşura günü hansı tarixə düşür? Bu ayda toy etmək olarmı? — 2026-cı ildə məhərrəmlik iyunun 16-da başlayır, Aşura isə iyunun 25-inə düşür. Kərbəla tarixini, oruc qaydalarını və Azərbaycanda ənənələri bu səhifədə tapa bilərsiniz.
| Hicri gün | Miladi tarix | Ad |
|---|---|---|
| 1-ci Məhərrəm | 16 İyun 2026, Çərşənbə | Məhərrəm başlayır — İslam Yeni İli |
| 9-cu Məhərrəm | 24 İyun 2026, Çərşənbə | Tasua |
| 10-cu Məhərrəm | 25 İyun 2026, Cümə axşamı | Aşura günü Əsas gün |
| Məhərrəm sonu | 15 İyul 2026 | Səfər ayı başlayır |
| 40-cı gün | 3 Avqust 2026 | Ərbəin |
Tarixlər astronomik hesablamaya əsaslanır. Hilal görünüşündən asılı olaraq bir gün fərq ola bilər.
Məhərrəm hicri-qəməri təqvimin ilk ayıdır. İslamın dörd müqəddəs ayından biridir — Zilqədə, Zilhiccə, Məhərrəm və Rəcəb. Quranda bu aylara əşhurul-hurum — yəni “haram aylar” deyilir (Tövbə surəsi, 36-cı ayə). Bu aylarda zülm xüsusilə qadağan edilib.
İslam Təqvimindəki Yeri
Hicri il Məhərrəm ayı ilə başlayır. Yəni 1-ci Məhərrəm eyni zamanda İslam Yeni İlidir. Miladi təqvimdən fərqli olaraq, hicri il 354 gün çəkir — bu səbəbdən Məhərrəm hər il miladi təqvimdə 10-11 gün irəliləyir.
“Məhərrəm” Sözünün Mənası
“Məhərrəm” ərəbcə “qadağan edilmiş” və ya “toxunulmaz” deməkdir. Peyğəmbər (s) bir hədisdə buyurur: “Ramazandan sonra ən fəzilətli oruc Allah-ın ayı olan Məhərrəm orucudur.”
Bu ay həm müqəddəsdir, həm də matəm ayıdır. İkisi bir arada.
Aşuranın dərin mənasını anlamaq üçün 680-ci ilə — hicri 61-ci ilə — qayıtmaq lazımdır.
Peyğəmbər Məhəmmədin (s) nəvəsi İmam Hüseyn (ə) Kufə əhlinin dəvəti ilə Mədinədən yola çıxdı. Lakin Kərbəla çölündə Yezid ibn Muaviyənin ordusu yolunu kəsdi. Üç gün su verilmədi. 10-cu Məhərrəmdə — Aşura günündə — 72 nəfərlik dəstə minlərlə əsgərə qarşı döyüşdü. İmam Hüseyn (ə) şəhid oldu.
Bu hadisə İslam tarixində ədalət uğrunda mübarizənin simvoluna çevrildi.
Kərbəla Şəxsiyyətləri
Tasua Məhərrəm ayının 9-cu günüdür. 2026-cı ildə iyunun 24-nə düşür — Aşuradan bir gün əvvəl.
Bu gün Həzrət Abbasın (ə) körpələr üçün su almağa getdiyi gün kimi xatırlanır. Yas məclisləri axşamdan başlayır, mərsiyə oxunur.
Peyğəmbər (s) buyurub ki, yəhudilərdən fərqlənmək üçün 9-cu Məhərrəmi də oruca əlavə etmək lazımdır. 9+10 Məhərrəm oruc sünnətdir.
Aşura günü 2026-cı ildə iyunun 25-inə düşür. Bütün müsəlmanlar üçün əhəmiyyətli bu gün şiə və sünni tərəfindən fərqli şəkildə qeyd edilir.
Sünni Müsəlmanlar Üçün Aşura
Sünni rəvayətinə görə Aşura günü Həzrət Musanın (ə) Firondan qurtulduğu gündür. Peyğəmbər (s) Mədinəyə gəldikdə yəhudilərin bu günü oruc tutduğunu gördü. Onlar dedilər ki, Musa bu gün nicat tapdı. Peyğəmbər buyurdu: “Biz Musaya sizdən daha yaxınıq” — və oruc tutdu. Sünni müsəlmanlar üçün bu gün şükür və oruc günüdür.
Şiə Müsəlmanlar Üçün Aşura
Şiə müsəlmanlar üçün Aşura dərin bir matəm günüdür. İmam Hüseynin (ə) Kərbəlada şəhid olduğu bu gündə yas məclisləri keçirilir, mərsiyə və növhələr oxunur, ehsan paylanır. Azərbaycanda şiə icması bu günü məscidlərdə və Hüseyniyyələrdə birlikdə keçirir.
Məhərrəm orucu vacib deyil. Sünnətdir.
Ən fəzilətli qaydası
İkinci variant
Tək 10-cu günü oruc tutmaq məkruhdur — yəhudilərlə oxşarlıq olmasın deyə. Hər iki variant səhihdir.
Bir hədisdə deyilir ki, Aşura orucu keçən ilin günahlarına kəffarə olur (Müslim, 1162).
Azərbaycanda məhərrəm ayı, xüsusilə Bakı, Lənkəran, Nardaran və Masallı kimi şiə əhalisinin sıx olduğu bölgələrdə canla keçirilir.
Yas Məclisləri və Moizələr
Məhərrəm boyunca məscid və Hüseyniyyələrdə hər axşam yas məclisi keçirilir. Din xadimləri Kərbəla hadisəsini danışır, mərsiyə oxunur, növhələr səslənir.
Bakıda Bibi-Heybat məscidi və Taza Pir məscidi bu günlərdə minlərlə ziyarətçi qəbul edir.
Ehsan Süfrəsi
Aşura günündə qonşulara, kasıblara və tanışlara yemək paylamaq köklü bir ənənədir. Buna ehsan deyilir. Evdə hazırlanan xörəklər — plov, şorba, xəmir xörəkləri — paylanır. İmam Hüseynin (ə) ruhuna ithaf edilir.
Ənənəvi Aşura yeməyi haqqında aşağıda məlumat var.
Könüllü Qan Vermə Aksiyası
Hər il Aşura günündə Səhiyyə Nazirliyi könüllü qan vermə aksiyası təşkil edir. Xəstələrə qan lazımdır — bu aksiyada iştirak etmək çoxları tərəfindən mənəvi bir vəzifə kimi qəbul edilir. Azərbaycana xas olan bu ənənə hər il daha geniş yayılır.
QMİ-nin Rəsmi Tövsiyələri
Qafqaz Müsəlmanları İdarəsi hər il Məhərrəm öncəsində rəsmi tövsiyələr yayır.
- Bu ayı ibadət, oruc, Quran tilavəti və sədəqə ilə keçirin
- Özünə fiziki zərər verən hərəkətlər İslam qaydalarına ziddir
- Zəncir vurma, bədənə xəsarət yetirmək qəti qadağandır
- Məscid xaricində icazəsiz kütləvi toplaşmalar tövsiyə edilmir
Məhərrəmdə Toy Etmək Olarmı?
Dini baxımdan Məhərrəm ayında toy etmək haram deyil. Lakin ənənəyə görə — xüsusilə şiə müsəlmanlar arasında — bu ayda toy mərasimləri və əyləncəli tədbirlər təxirə salınır. Azərbaycanda bu ənənəyə məzhəbindən asılı olmayaraq çoxları hörmət edir. Səfər ayında da eyni vəziyyət davam edir.
Haram deyil — lakin ənənəyə görə təxirə salınır.
Aşura Günü İş Günüdürmü?
Bəli. Aşura günü Azərbaycanda rəsmi tətil deyil. Dövlət tətilləri sırasında yalnız Ramazan Bayramı və Qurban Bayramı var. Lakin çoxları həmin günü ibadət, ehsan və ailəyə həsr edir.
Aşura Ziyarətnaməsi
Ziyarətnamə İmam Hüseynə (ə) ithaf edilən xüsusi bir duadır. Şiə müsəlmanlar tərəfindən Aşura günü oxunur — istər Kərbəlada, istərsə evdə.
Növhə və Mərsiyə Nədir?
Növhə — Kərbəla hadisəsini, İmam Hüseynin fədakarlığını anladan matəm şeirləridir. Mərsiyə isə daha uzun, klassik formada yazılmış yas ədəbiyyatıdır. Azərbaycan ədəbiyyatında bu mövzuda yüzlərlə əsər var.
Məhərrəm məclislərində bu şeirlər səsləndirilir. Sadəcə ağlamaq üçün deyil — tarixi yad etmək, daxilən hesablaşmaq üçün.
Aşura yeməyi müxtəlif taxıl, quru meyvə və dənli bitkilərdən hazırlanan xüsusi bir xörəkdir. Bu xörəyin kökü Nuh peyğəmbərə gedib çıxır. Rəvayətə görə gəmi sahilə çatanda Nuh (ə) gəmidə qalan ərzaq qalıqlarını bir qazana töküb bişirdi. O gün şükür günü idi.
Azərbaycanda da Aşura günündə bu xörəyi bişirib qonşulara paylamaq yaşayan bir ənənədir.
Aşura yalnız Azərbaycanın deyil, bütün İslam dünyasının günüdür.
Aşura günü — 25 İyun 2026 — namaz vaxtlarını şəhərinizə görə yoxlaya bilərsiniz.
Namaz duaları üçün dua səhifəmizə baxa bilərsiniz.
Ərbəin ərəbcə “qırx” deməkdir. Aşuradan 40 gün sonra İmam Hüseynin (ə) çehlumu qeyd edilir.
Bu gün xüsusilə İraqda Kərbəla ziyarəti üçün dünyanın dörd bir tərəfindən milyonlar yürüyür. Azərbaycanda da xüsusi məclislər keçirilir.
Ərbəin haqqında ətraflı məlumat tezliklə əlavə ediləcəkMəhərrəmlik 2026-cı ildə iyunun 16-da başlayır. Aşura isə iyunun 25-inə düşür. Bir gün oruc, bir ehsan süfrəsi, bir yas məclisinə qatılmaq — bu ayın mənasını anlamaq, onu layiqincə keçirmək hər müsəlmanın öz seçimidir.